เกษตรกรอาราบิกาอย่าเพิ่งดีใจไปกับทุน 23,000 ล้านบาท ของเนสท์เล่ และตัวเลขรับซื้อกาแฟ 170,000 ตันต่อปี แต่เกษตรกรโรบัสตาควรเตรียมตัว รวยไม่ไหวแล้วโว้ย

เมื่อข่าวคราวยักษ์ใหญ่แห่งวงการอาหารและเครื่องดื่มระดับโลกอย่างเนสท์เล่ ประกาศทุ่มเม็ดเงินลงทุนครั้งประวัติศาสตร์มูลค่าสูงถึง 23,000 ล้านบาท เพื่อสร้างโรงงานผลิตกาแฟแห่งใหม่ในประเทศไทย บนทำเลนิคมอุตสาหกรรมอารยา จังหวัดสมุทรปราการ พร้อมปักหมุดตัวเลขกำลังการผลิตแบบอภิมหาโปรเจกต์ไว้สูงถึง 170,000 ตันต่อปี โดยมีการจัดสรรงบประมาณสูงถึง 4,300 ล้านบาทต่อปี เพื่อรับซื้อวัตถุดิบจากเกษตรกรไทยเป็นหลัก เสียงเฮของคนในวงการกาแฟบ้านเราก็ดังขึ้นมาทันที หลายคนมองว่านี่คือโอกาสทองครั้งใหญ่ ที่จะชุบชีวิตและยกระดับอุตสาหกรรมกาแฟไทยให้ก้าวสู่เวทีโลกอย่างเต็มภาคภูมิ

ทว่าในความตื่นเต้นนั้น หากเรากางพิมพ์เขียวและเจาะลึกไปถึงโครงสร้างที่แท้จริงของซัพพลายเชน จะพบสัจธรรมข้อใหญ่ที่ทำให้กลุ่มเกษตรกรผู้ปลูกกาแฟสายพันธุ์อาราบิกาต้องชะงัก และตระหนักได้ว่าเค้กก้อนโตนี้อาจไม่ได้ถูกตัดแบ่งมาถึงมือพวกเขาเลยแม้แต่น้อย แต่ในทางกลับกัน ฝั่งเกษตรกรผู้ปลูกกาแฟสายพันธุ์โรบัสตาในพื้นที่ภาคใต้และพื้นที่ราบต่ำ กลับเป็นกลุ่มที่ต้องเตรียมตัวต้อนรับความมั่งคั่ง เพราะสปอตไลต์และเม็ดเงินมหาศาลทั้งหมดกำลังพุ่งตรงไปหาพวกเขาแบบเต็ม ๆ จนเรียกได้ว่าเตรียมตัวรวยไม่ไหวแล้วโว้ย

เหตุผลสำคัญที่ทำให้อาราบิกาไทยต้องพลาดโอกาสในดีลประวัติศาสตร์ครั้งนี้ เกิดจากโจทย์ทางธุรกิจและลักษณะเฉพาะของผลิตภัณฑ์หลักภายใต้แบรนด์เนสกาแฟ ซึ่งเน้นการผลิตกาแฟผงสำเร็จรูป กาแฟปรุงสำเร็จรูปชนิดผงซอง และกาแฟพร้อมดื่มในบรรจุภัณฑ์กระป๋องหรือขวด กระบวนการแปรรูปในระดับอุตสาหกรรมขนาดใหญ่เช่นนี้ ต้องการกาแฟสายพันธุ์โรบัสตาที่มีคุณลักษณะเด่นในเรื่องของบอดี้ที่แน่น รสชาติที่เข้มข้นจัดจ้าน และมีปริมาณคาเฟอีนที่สูงกว่า ซึ่งตอบโจทย์พฤติกรรมการบริโภคในตลาดแมสได้อย่างสมบูรณ์แบบ ยิ่งเมื่อพิจารณาในมุมของต้นทุนและปริมาณ เมล็ดกาแฟอาราบิกาของไทยส่วนใหญ่ปลูกบนพื้นที่สูง มีปริมาณผลผลิตรวมต่อปีค่อนข้างจำกัด และถูกขับเคลื่อนด้วยกระแสตลาดกาแฟพิเศษจนทำให้ราคาสารกาแฟขยับตัวสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง การนำอาราบิกาไทยที่มีต้นทุนการผลิตต่อกิโลกรัมสูงลิ่ว มาเข้าสู่เตาคั่วและกระบวนการสกัดในสเกลระดับแสนตันจึงเป็นโมเดลธุรกิจที่ไม่สมเหตุสมผลและเป็นไปได้ยากในเชิงพาณิชย์ อาราบิกาไทยจึงยังคงต้องเดินบนเส้นทางสายพรีเมียมและส่งมอบให้กับโรงคั่วสายคราฟต์หรือร้านกาแฟต่อไป โดยไม่มีส่วนแบ่งในงบประมาณก้อนนี้

ขณะเดียวกัน เม็ดเงินจัดซื้อวัตถุดิบมูลค่า 4,300 ล้านบาทต่อปี ที่เนสท์เล่ตั้งเป้าไว้นั้น แท้จริงแล้วถูกกระจายไปสู่ห่วงโซ่อุปทานสามสายหลักเพื่อประกอบกันเป็นเครื่องดื่มกาแฟยอดนิยม โดยไม่ได้จำกัดอยู่เพียงแค่เมล็ดกาแฟดิบเท่านั้น เงินส่วนหนึ่งจะไหลไปสู่มือของเกษตรกรผู้ปลูกอ้อย เพื่อแปรรูปเป็นน้ำตาล และอีกส่วนจะถูกนำไปรับซื้อน้ำนมดิบคุณภาพสูงจากกลุ่มเกษตรกรโคนมไทย เพื่อใช้เป็นส่วนผสมหลักในกลุ่มกาแฟพร้อมดื่มรสชาตินุ่มนวล แต่หัวใจดวงสำคัญที่สุดของเม็ดเงินก้อนนี้ก็ยังคงตกเป็นของเกษตรกรผู้ปลูกกาแฟโรบัสตาในภาคใต้ เช่น ชุมพร ระนอง สุราษฎร์ธานี และพื้นที่ขยายโอกาสใหม่อย่างแถบอำเภอแม่สอด จังหวัดตาก หรือพื้นที่ไหนก็ตามที่มีโรบัสตาส่งเข้าในระบบขนาดใหญ่เช่นนี้ ที่จะกลายเป็นขุมทรัพย์แห่งใหม่ในการป้อนวัตถุดิบเข้าสู่โรงงานอัจฉริยะแห่งนี้

การที่เนสท์เล่กล้าตัดสินใจลุยเดี่ยวแบบร้อยเปอร์เซ็นต์หลังจากสิ้นสุดสัญญาร่วมทุนกับพันธมิตรเดิมที่ยาวนานกว่าสามทศวรรษ สะท้อนให้เห็นถึงความมั่นใจในศักยภาพของวัตถุดิบต้นน้ำในประเทศไทย โดยโรงงานแห่งใหม่ที่จะเปิดดำเนินการในไตรมาสสุดท้ายของปี พ.ศ. 2571 จะถูกยกให้เป็นหนึ่งในฐานการผลิตและโลจิสติกส์ที่ทันสมัยที่สุดในภูมิภาค ด้วยการใช้ระบบปัญญาประดิษฐ์ควบคุมการสกัดกาแฟขั้นสูง ระบบหุ่นยนต์และคลังสินค้าอัตโนมัติ ภายใต้แนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนและสีเขียว ซึ่งความล้ำสมัยระดับนี้ จำเป็นต้องพึ่งพาซัพพลายต้นน้ำที่มีเสถียรภาพและยั่งยืน

นี่คือเหตุผลที่เนสท์เล่ได้ปูพรมระบบเกษตรกรรมฟื้นฟูลงสู่ผืนดินของเกษตรกรโรบัสตาไทยมาอย่างต่อเนื่อง ผ่านโครงการความร่วมมือระดับสากล เพื่อเปลี่ยนผ่านจากการทำเกษตรเชิงเดี่ยวที่พึ่งพาสารเคมีสูง และเผชิญความเสี่ยงจากวิกฤตโลกเดือด ไปสู่ระบบนิเวศสวนกาแฟที่ยั่งยืน เกตรกรได้รับการฝึกอบรมให้รู้จักการวิเคราะห์สภาพดินรายแปลงเพื่อจ่ายปุ๋ยอย่างแม่นยำ นำแกลบกาแฟที่เหลือทิ้งจากโรงงานกลับมาทำเป็นปุ๋ยหมักอินทรีย์เพื่อเพิ่มสารอาหารให้ดิน และการปลูกพืชคลุมดินเพื่อรักษาความชื้นในหน้าแล้ง นอกจากนี้ยังมีการส่งเสริมระบบวนเกษตร โดยปลูกกาแฟร่วมกับไม้บังร่มและพืชเศรษฐกิจชนิดอื่น เช่น ทุเรียนหรือสะตอ ซึ่งช่วยลดอุณหภูมิในแปลงปลูกไม่ให้เมล็ดกาแฟเสียหายจากแดดที่แผดเผา

ไฮไลต์สำคัญที่ช่วยฉุดให้เกษตรกรโรบัสตาก้าวเข้าสู่คำว่ารวยไม่ไหวแล้วอย่างเป็นรูปธรรม คือเทคนิคการเปลี่ยนยอดด้วยการเสียบยอดสายพันธุ์โรบัสต้าทนแล้งและให้ผลผลิตสูงลงบนตอกาแฟเดิมที่มีระบบรากแข็งแรงอยู่แล้ว วิธีการนี้ควบคู่ไปกับการบำรุงดินตามแนวทางเกษตรกรรมฟื้นฟู ส่งผลให้ผลผลิตต่อไร่ เร่งสปีดพุ่งทะยานสูงขึ้นจากเดิมถึงสามถึงสี่เท่า เมล็ดกาแฟมีขนาดใหญ่และสมบูรณ์ขึ้นอย่างเห็นได้ชัด ในขณะที่ต้นทุนค่าสารเคมีและปุ๋ยกลับลดลงร้อยละยี่สิบถึงสามสิบ ที่สำคัญระบบวนเกษตรยังช่วยให้ต้นกาแฟมีความทนทานต่อภัยแล้งที่ยาวนาน ไม่ยืนต้นตายเหมือนในอดีต ทำให้ฐานผลผลิตเฉลี่ยต่อปีมีความนิ่งสม่ำเสมอ แถมเกษตรกรยังมีรายได้หมุนเวียนจากไม้ผลเศรษฐกิจที่ปลูกร่วมกันตลอดทั้งปี เป็นการสร้างความมั่นคงทางการเงินในแบบที่ตัดความกังวลเรื่องราคาผันผวนออกไปได้เลย

บทสรุปของมหากาพย์การลงทุนครั้งนี้ จึงเป็นการจัดสรรตำแหน่งแห่งที่ของคนในวงการกาแฟไทยอย่างชัดเจน สำหรับกลุ่มเกษตรกรอาราบิกาและผู้ประกอบการกาแฟพิเศษ สิ่งที่ต้องทำไม่ใช่การเสียดายงบประมาณก้อนนี้ แต่คือการมุ่งมั่นรักษามาตรฐาน ยกระดับอัตลักษณ์ของกาแฟเฉพาะถิ่น และสร้างมูลค่าเพิ่มผ่านเรื่องราวการผลิตที่ใส่ใจสิ่งแวดล้อม เพื่อเจาะกลุ่มผู้บริโภคระดับบนที่พร้อมจ่ายในราคาพรีเมียม เพราะนั่นคือตลาดที่คุณเป็นเจ้าตลาดอยู่แล้ว ส่วนกลุ่มเกษตรกรโคนมและชาวไร่อ้อยในพื้นที่ภาคกลางและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ สิ่งที่ต้องเตรียมรับมือคือการยกระดับมาตรฐานการผลิตให้ผ่านเกณฑ์การตรวจสอบที่เข้มงวดของโรงงานระดับโลก เพื่อก้าวเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของซัพพลายเชนสายอาหารที่มั่นคง

และสำหรับพระเอกของงานนี้อย่างเกษตรกรผู้ปลูกกาแฟโรบัสตา สิ่งที่ต้องทำในตอนนี้คือ การเปิดรับเทคโนโลยีและองค์ความรู้ใหม่ ๆ สลัดพฤติกรรมการทำเกษตรแบบเดิม ๆ แล้วหันมาเข้าร่วมโครงการเกษตรกรรมฟื้นฟู เร่งเรียนรู้วิธีการเสียบยอดสายพันธุ์ทนแล้ง และบริหารจัดการสวนกาแฟให้เป็นระบบธุรกิจที่ขับเคลื่อนด้วยข้อมูล เพราะเมื่อโรงงานแสนล้านแห่งนี้สร้างเสร็จพร้อมเดินเครื่องเต็มกำลัง ท่ามกลางความต้องการซัพพลายที่มั่นคงถึงปีละแสนกว่าตัน ใครที่มีผลผลิตคุณภาพดีในมือ มีความพร้อมในแง่ของปริมาณและมาตรฐานความยั่งยืน คนกลุ่มนั้นจะเป็นผู้ที่กุมความได้เปรียบ และพร้อมที่จะเติบโตอย่างมั่งคั่งไปกับเม็ดเงินไหลเวียนระลอกใหม่นี้อย่างแท้จริง

นิตยสารที่จัดพิมพ์ขึ้นเพื่อเป็นการส่งผ่านความรู้ทางด้านกาแฟ

และเสริมมุมความคิดในด้านธุรกิจกาแฟ

- - -

Facebook : Coffee Traveler

Instagram : coffeetraveler_magazine

Youtube : Coffee Traveler

Blockdit : I am Coffee Traveler / coffeetravelermag

COFFEE NEWS